Theo Phó vụ trưởng Vụ Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), phương thức đấu thầu hạn ngạch nhập khẩu đường không có trong cam kết với các nước thành viên WTO, nên chưa thể áp dụng phương thức này trong thời gian tới.

Tại cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Công thương chiều 6/8, bà Phan Thị Diệu Hà – Phó vụ trưởng Vụ Xuất nhập khẩu cho biết, cũng như những mặt hàng khác việc điều hành mặt hàng đường dựa trên nguyên tắc thận trọng, tránh gây xáo trộn thị trường.

Bà Hà cho biết, sau khi nhận được ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh, ngày 6/8 Bộ Công thương đã ký ban hành Thông tư 22 quy định về việc nhập khẩu một số mặt hàng thiết yếu như muối, đường... Trong đó, quy định cụ thể về hạn ngạch nhập khẩu 70.000 tấn đường được phân giao cho từng đối tượng doanh nghiệp (DN). Cụ thể, 50.000 tấn đường thô, đường tinh luyện sẽ được phân giao cho các DN trực tiếp dùng đường làm nguyên liệu sản xuất; 20.000 tấn đường thô sẽ được phân giao cho các DN sản xuất đường để tinh luyện phục vụ sản xuất tiêu dùng.

Tuy nhiên, nhiều lo ngại dấy lên, khi “lệnh” của Bộ Công thương ban ra trúng vào thời điểm giá đường trên thế giới hạ nhiệt, nhưng giá trong nước vẫn đứng ở mức cao. Nghịch lý ở chỗ, khi giá giảm yêu cầu được cấp quota nhập đường của các DN bị khước từ, còn khi giá đường tăng cơ quan quản lý lại "bật đèn xanh" cho phép nhập khẩu. Điều này, phải chăng đang làm lợi cho DN, còn người tiêu dùng thì chịu thiệt?

Hiện giá đường tinh luyện ở mức 17.500 đồng -18.500 đồng/kg, trong khi giá bán lẻ tới tay người tiêu dùng ở mức 21.000 - 23.000 đồng/kg.

Theo Hiệp hội Mía đường, giá đường trắng Thái Lan nhập lậu được rao bán ở TPHCM chỉ 16.300 - 16.400 đồng/kg, tại Đông Hà giá từ 16.000 - 16.200 đồng, còn tại Lao Bảo (Quảng Trị) từ 15.000 - 15.200 đồng/kg. Giá đường tạm nhập tái xuất bán tại Móng Cái ở mức 16.200 – 16.500 đồng/kg.

Để tránh sự thiệt hơn, bất bình đẳng giữa các DN được phân giao và không thuộc diện phân giao hạn ngạch nhập khẩu đường, và thiệt hại cho người tiêu dùng, Hiệp hội Mía đường đã đề xuất thay đổi phương án phân giao hạn ngạch sang đấu thầu hạn ngạch và áp dụng ngay trong năm 2013. Thay vì cấp hạn ngạch cho các doanh nghiệp, Bộ sẽ tổ chức đấu thầu các lô đường Chính phủ nhập về dựa trên cân đối cung cầu cả nước. DN nào bỏ thầu cao nhất sẽ trúng thầu.

Trước câu hỏi của Infonet về kiến nghị này, bà Phan Thị Diệu Hà cho hay, chưa thể áp dụng ngay phương pháp đấu thầu hạn ngạch nhập khẩu đường do không có trong điều khoản ký kết giữa Việt Nam với các nước thành viên Tổ chức thương mại thế giới (WTO).

“Theo cam kết WTO phương thức nhập khẩu hạn ngạch đường là phải phân bổ cho người cuối cùng phục vụ sản xuất. Do đó, nếu thay đổi phương thức phân bổ hạn ngạch thì cũng sẽ phải đàm phán lại với các nước thành viên WTO” – bà Hà nói.

Cho rằng, vấn đề đấu thầu là mới, có thể nảy sinh những khó khăn mới trong thủ tục... nhưng Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Nam Hải nhắc nhở Vụ Xuất nhập khẩu và Vụ Thương mại đa biên khẩn trương xúc tiến việc đàm phán với các nước thành viên WTO nhằm thay đổi, tạo thuận lợi hơn cho các DN, tránh những bất cập do phương thức phân giao hạn ngạch nhập khẩu cũ đem lại.

Trường Giang